KOORD
 

زاخاوی مێشک

 
 


کاک ڕه‌حمانی ئه‌مینیان خاوه‌ن که‌سایه‌تیه‌کی بێ وێنه‌‌یه. که کورته‌یه‌ک له‌و تایبه‌تمه‌ندیه‌کانی لێره دا باس ده‌که‌م:
یه‌که‌م: هیچ کوردێکم نه‌دیوه تا ئه‌و ڕاده‌یه کات و ژیانی خۆی ته‌رخان به گه‌ڕانی وڵاتانی دنیا بکا. له به‌پێ گه‌ڕانی دارستانه‌کانی وییه‌تنام تا ده‌ریای ڕه‌ش، له یونانه‌وه تا  سکاندیناوی، سه‌روی ئافریقا تا ئه‌مریکا و زۆر شوێنی تر. باسی کوردوستان ناکه‌م که به‌تایبه‌ت به‌شی ڕۆژهه‌ڵاتی وه‌ڵاته‌که‌مانی گوند به گوند و شار به شار گه‌ڕاوه. (ئه‌گه‌ر باسی چریک یان پارتیزان ده‌کرێ و ده‌ڵێن له هه‌مو شوێنێکه و له هیچ شوێنێک نی‌یه، کاک ڕه‌حمانم دێته‌وه بیر. که‌متر وا ڕێ ده‌که‌وێ بتوانی وه‌گیری بێنی، به‌ڵام هه‌ر بینا دیت له درگای ماڵه‌که‌تی دا، جا له کوێ بی و کامه وڵاته، گرینگ نی‌یه)
دوهه‌م: بیری  تیژ.  ناوی خه‌ڵک و ئه‌و شوێنانه‌ی دیتونی، به ته‌واوی و بێ که‌م و کوڕی له‌بیریه‌تی.
سێهه‌م: ده‌گه‌ڵ هه‌مو چین و توێژێک، به هه‌ر بیر و بڕوایه‌ک دۆستایه‌تی هه‌یه. تا ئێستا نه‌بووه ناوی که‌سێک له ناوچه‌ی سه‌رده‌شت و ته‌نانه‌ت شوێنی دیکه‌ی کوردوستان نه‌هێنم که کاک ڕه‌حمان به بن و بنه‌چه‌یه‌وه نه‌یناسێ. له شار و شوێنی تریش ناسیاوی یه‌کجار زۆری هه‌یه.
چواره‌م: هه‌میشه گه‌شبینه. ته‌نانه‌ت له دژوارترین کاته‌کانی ژیان دا.
پێنجه‌م: خاوه‌نی زانیاری گشتی (معلومات عمومی) له ڕاده‌یه‌کی زۆر که‌م وێنه دایه.
ماوه‌یه‌ک له‌مه‌وبه‌ر هێندێک له‌و نازناوانه‌ی  که کۆی کردبۆوه، بۆی خوێندمه‌وه. چونکو به‌ڕێزیان هه‌ستی شێعری هه‌یه و هونه‌ر دۆسته، پێشنیارم کرد که به شێوه‌ی شێعر ئه‌و ناوانه بهۆنێته‌وه. چه‌ند مانگ تێپه‌ڕ بو و چه‌ند سه‌فه‌ری وڵاتانی کرد و دوایی تێلێفونی بۆ کردم و ئه‌و هۆنراوه‌یه‌ی خوێنده‌وه. داوام لێ کرد بۆم بنێرێ و له‌و ماڵپه‌ڕه‌دا بڵاوی بکه‌مه‌وه و به‌ڕێزیان به فاکس بۆی ناردم. که ده‌قی فاکسه‌که‌م بۆ ئێوه‌ش نوسیوه‌ته‌وه. کارێک له‌و چه‌شنه ته‌نیا له کتێبی شاری سلێمانی به‌رچاوم که‌وتووه و خه‌ڵکیش زۆریان به دڵ بووه. به‌ڵام یه‌که‌مجاره به شێوه‌ی هۆنراوه باسی که‌سانی شارێک ده‌کرێ. به هه‌ر شێوه، ئه‌وه به‌شێکه له بیره‌وه‌ری خه‌ڵک. خه‌ڵکێکی ساده و ساکار، که هه‌مو یه‌کتریان ده‌ناسی، له خه‌م و شادی دا به‌یه‌که‌وه بون و سه‌ره‌ڕای ئه‌و ناوانه‌ی بۆخۆیان سازیان ده‌کرد، جوانترین و بێگه‌ردترین ڕێزیان بۆ یه‌کتر ده‌نواند. 
ده‌گه‌ڵ ڕێزم بۆ هه‌مو ئه‌وانه‌ی ناویان لێره‌دا هاتووه.

                                                                                                به‌ڕێوه‌به‌ری ماڵپه‌ڕی کورد

 

بۆ ئازیز و به‌ڕێز ....
هێرشم برده سه‌ر گوڵه گه‌زیزه‌کانی هۆمل و له‌گه‌ڵ چه‌پکه گوڵی نێرگزی نێرگزانی ده‌شتی بریسوم تێکه‌ڵ کردن و بۆ تۆی ئازیزم به دانسته چه‌پکه‌یه‌کم لێبژاردن و به بای شه‌ماڵ دا بۆم ناردی و پڕ به دڵیش ده‌ڵێم:
چه‌پکێ گوڵ و چه‌پکێ نێرگز                         مه‌رگت نه‌بینم هه‌رگیز هه‌رگیز
کاکه! ئه‌وا له کتێبی کوڵک و مودا، ئه‌م نێو و نوکانه‌م بۆ ده‌رهێنای و تکایه هه‌ر بۆ په‌ڵه پێکه‌نین و بۆ یادێک له هاووه‌ڵات و هاوشاریانی ئازیزمان بڵاویان بکه‌وه. له‌ ژێر سه‌ردێڕی "بێ نێو"

                                                                                                            ڕه‌حمان ئه‌مینیان

بێ نێو

خاڵقه که‌چه‌ڵ، مه‌لا پێ پان                         به‌داخه‌وه هیچیان نه‌مان

ساڵه له‌نجه، شه‌ده بڵاو                              لێیان شێوا پێچ و کڵاو

عه‌لی دو قون، حه‌مه هه‌ویر                          یه‌کێک فنده، ئه‌وی دیش زیر

عه‌وڵا ڕه‌ش و ڕه‌سو خاڵدار                           نه‌مان، یادیان ماوه له‌ شار

حه‌سه‌نه سور و حه‌مه تن                             ئه‌میان ماوه، ئه‌ویشیان ون

حه‌سه‌نه قیت، حه‌مه زله                             سه‌ر و به‌ر چون به بێ چله

عه‌وڵا توده و ساڵه باخان                            یه‌کیان نه‌ما داخی داخان

عه‌وڵا سه‌لکه و حوسێنه چه‌قڵه                      ئه‌ویان شێت و ئه‌میان عاقڵه

برایم نێره‌که‌ر، مچه چاوسور                        هه‌ر دوک هه‌ژار، هه‌ر دو ڕوسور

ئه‌حمه‌د گدرون، عه‌لی سمسار                        هه‌ر دو دۆست بون، وه‌ک یاری غار

سه‌عیده شێت، سه‌عه چڵکن                          ئه‌ویان ده‌لو، ئه‌میان کوڵکن

چاو بلبۆق و عه‌وڵا کۆلاو                               هه‌ر دو عاشقی شۆک و دۆشاو

مه‌حمود کروز و مه‌ولوده کوێر                        مه‌ولود جنێوی ده‌دا تێر تێر

سه‌عید کشپل، عه‌لی له‌رزانه                        ڕایان ده‌بوارد به دۆستانه

حه‌مه نێرگه‌له، خله گڕوێ                           یاخوا خه‌میان له دڵ نه‌ڕوێ

ئه‌حمه‌ده سور، حه‌سه‌ن کچول                       هه‌ر دوک خولیای دراو و پول

مسته‌فا سیا، ڵاڵه په‌ته                                ڵاڵه په‌ته‌ی قون سه‌وه‌ته

ڕه‌حمان کاکیل، مه‌حموده گۆج                       مه‌حمود ده‌هات به لۆجه لۆج

غه‌فور چل درۆ، ئه‌حمه‌د قوڵه نۆک                 هه‌ر دوک شاد و که‌یفیان کۆک

سمایله شۆکه و ساڵه چاوشین                       هه‌ر دو پیاوی دڵ پڕ ئه‌وین

بایزه ڵاڵ و حه‌سه‌ن قه‌نبه‌ر                          ڕه‌حمان نه‌نێ بێ به ته‌ته‌ر

عه‌بده گنه و میرزا قنه                               خله دۆمیان وا له کنه

سمایله کوێر، برایمه مار                             به نێو بانگ بون هه‌ر دو له شار

ئایشه شێت و مام عه‌وڵا شوان                       مریه‌م جۆڵا، ژنی نێو ژنان

ئامینه چکۆل، لفته‌ی لوتفی                          له‌گه‌ڵ خه‌ڵک که‌م بو لوتفی

خونچه لسێ، به‌سه ته‌ندور                           چاک و خۆشیان ده‌کرد له دور

پور سه‌ره‌بێڵ، خانزاده شه‌ل                         ده‌یانکرده شۆخی و گه‌نگه‌ل

گوڵه شێت و ئامینه ڵاڵ                               گۆڵه گۆڵه‌ی ده‌ست به گۆپاڵ

حاجیله‌ش و خه‌جیجه سور                           زۆر گه‌رم بون، له‌گه‌ڵ یه‌ک جور

خه‌مه خه‌مان، برایمه درێژ                          حه‌سه‌ن لوداری گێژ و هێژ

مژ مژ، شه‌کره، ساڵه جوجکه                        دایم توڕه و ده‌ست به کوتکه

مه‌لا کۆڵ و مه‌لا زله                                    مینه بنێشت، باوکی بله

مه‌حموده ڵاڵ و ساڵحۆکه                              دایم شاد و که‌یفیان کۆکه

میخایل و خه‌مه و مه‌خه‌ر                            که‌ریمه ڕه‌ق، تۆزێک له‌سه‌ر

ڕه‌حمان باڵدار، مه‌لا کوێره                          قه‌ڵه‌م توخوا که‌س مه‌بوێره

په‌ریزاد مور و ئایشه تاتۆز                           سه‌ره ژنێکی یه‌کجار دڵسۆز

مێره قه‌ساب، عه‌وڵا جه‌یران                         به نێو بانگ بو ئه‌و بۆ حه‌یران

که‌ریم پیکی، ڕه‌حیم له‌غه‌ر                          که‌ریم پیکی دایم له‌شه‌ڕ

ئه‌حمه‌د مجێور، برایم سه‌رسپی                     برایم جاش بو، ڕوی نه‌بێ سپی

سه‌یده شێته، ئه‌مه‌ره کۆڵ                            حه‌سه‌نه دۆم به بۆڵه بۆڵ

مه‌لا بێنه‌وا، عه‌لی قیت مه‌ڕۆ                        قیت بو عه‌لی له هات و چۆ

عه‌لیه قۆڕ و فاته خرنیگی                           حه‌مه غه‌ریب، عاشقی پنگی

بوزورگه شێت و خه‌بیله                               هه‌ر دو ماڵیان سیلا و سیله

ئه‌حمه‌ده کچه، گۆچان، سه‌وزه                      سه‌وزه زو مرد، له خوێن گه‌وزه

ڕه‌حمان سه‌ر چه‌کوچ، ڕه‌حمانه گۆج               یه‌کیان ماوه و ئه‌یانیش کۆچ

حه‌مه‌ی قالیل، ئامین بنه جو                        نایه‌ته‌وه ئه‌وه‌ی که چو

حه‌مه قون سوتاو، نازه خه‌پاڵ                      که‌س به خه‌یاڵ نابێته ماڵ

قاله قه‌یسی، حوسێن پاڵه‌وان                        هه‌ر دوک ده‌رچون له گۆ و مه‌یدان

ڕه‌شه عه‌بال و عه‌بانه                                یادیان به‌خێر ئه‌م دوانه

برایم عه‌لی شێر شێعر زان بو                       غه‌فور سه‌ر له‌رز خه‌م له شان بو

مجیله و مه‌ده‌ده و قه‌نده                            جاشێکیشه به نێو مه‌نده

حه‌سه‌نه شه‌ل، حه‌سه‌ن مه‌مه‌ند                     له نێو شار دا ببون به په‌ند

گوڵه شه‌ل و عه‌لی قه‌ساب                           یادی به‌خێر گۆشت و که‌باب

ڕه‌حیم کولله، میرزا مامه                            مه‌لای سوره‌ش یادی لامه

مه‌رتوز له‌گه‌ڵ عه‌به نه‌نه                           حه‌سه‌ن لو دار، غیره‌ت گنه

عه‌وڵا که‌ڕ و حه‌مه که‌ڕه                               حه‌مه که‌ڕیش زۆر به‌دفه‌ڕه

حوسێن لاقه، که‌ریم که‌یفه                           نه‌یان نوسین پێم وا حه‌یفه

ڕه‌حمه‌ت ڕێوی، مه‌جیده شێت                        عه‌به درێژ، وه‌ک ئه‌سپی کوێت

برایم جۆگه‌له و حه‌مه چرچه                       ئایشه شیلان سه‌ر و پرچه

قاله نوقڵه، عه‌زه گڕوێ                               باسیان ده‌که‌ن لێره و له‌وێ

عه‌وڵا جومعه و به‌کره که‌شکه                        ساڵه ڕه‌ش و عه‌به مه‌شکه

که‌ریم چوچان، خه‌لیل زه‌نگیانه                    که‌ریم تروق سه‌رتۆپیانه

پیرۆز تاڵانی، که‌ریم فه‌رزانه                        که‌ریم باش نی‌یه له‌م نێوانه

ئه‌حمه‌د به‌رقی، حه‌ده‌ده‌مین                        حه‌ده‌ده‌مین، که‌ری به زین

مینه‌ی کورێ، عه‌لی فه‌له‌که                          ئه‌ویان حاجی، چو بۆ مه‌ککه

قاوته له‌گه‌ڵ مریه‌مه سور                            خه‌جه کورده نێزیک و دور

حه‌مه چاوشین، عه‌به سه‌رکه‌ڵ                      هه‌ڵات هه‌ڵات، به په‌له په‌ل

خدره پشیله، عه‌لی بایده                            تا ده‌توانی هه‌ر حه‌وای ده

سه‌ید لالۆ، حوسێن حه‌ی حه‌ی                        چاو تێر نه‌بو، هه‌ر ده‌یگوت ده‌ی

ڕه‌حیمه ڵاڵ، مچه ڕوزه                               وه‌ستا پوشکه شانی کوزه

سه‌مه‌ده خول، قاله گاڵه                             عه‌بوجه‌ش خۆ زۆر خوێن تاڵه

قاله مشکه، عه‌به سه‌ر ڕۆناوی                      حه‌مزه کۆڵێش نه‌ما ناوی

حاجی شیراڵ، میرزای تارزه‌ن                       موختار عه‌جه‌م، باوکی حه‌سه‌ن

مه‌حمود چه‌په، غه‌فور سه‌ر زل                      فه‌تاحه قۆڕ، مچه زگ زل

ئه‌حمه‌د خۆریشت، شه‌ریفه حۆل                    عه‌به هۆپه‌ش بێته نێو پۆل

برایم زۆڵ و خدره له‌تکه                             حه‌مه شاگوپ، کانیه مه‌تکه

ئامانه بون ئه‌و نێوانه                                زۆریان نه‌مان له‌م جیهانه

بیره‌وه‌ریان هه‌ر ده‌مێنێ                              له هه‌ر کوێ بن، له هه‌ر شوێنێ

خه‌ڵکێکی زۆر باش و چاک بون                      ڕه‌حمه‌تیان لێ، گه‌لێک پاک بون